(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 026

॥ శ్రీః ॥
5.26. అధ్యాయః 026
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరేణ స్వపరయోః శుభాశుభాభిసంధికథనపూర్వకం స్వస్యాజయ్యత్వమభిధాయ ఇంద్రప్రస్థే రాజ్యదానే శాంతికథనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 5-26-0x(3427)(32454)
కాం ను వాచం సంజయ మే శృణోషి।
యుద్ధైషిణీం యేన యుద్ధాద్బిభేషి ।
అయుద్ధం వై తాత యుద్ధాద్గరీయః
కస్తల్లబ్ధ్వా జాతు యుద్ధ్యేత సూత ॥ 5-26-1(32455)
అకుర్వతశ్చేత్పురుషస్య సంజయ
సిద్ధ్యేత్సంకల్పో మనసా యం యమిచ్ఛేత్।
న కర్మ కుర్యాద్విదితం మమైత-
దన్యత్ర యుద్ధాద్బహు యల్లఘీయః ॥ 5-26-2(32456)
కుతో యుద్ధం జాతు నరోఽవగచ్ఛే-
త్కో దేవశప్తో హి వృణీత యుద్ధం।
సుఖైషిణః కర్మ కుర్వంతి పార్థా
ధర్మాదహీనం యచ్చ లోకస్య పథ్యం ॥ 5-26-3(32457)
ధర్మోదయం సుఖమాశంసమానాః
కృచ్ఛ్రోపాయం తత్త్వతః కర్మ దుఃఖం।
సుఖం ప్రేప్సుర్విజిఘాంసుశ్చ దుఃఖం
కర్మారభేద్యచ్చ ధర్మానపేతం ॥ 5-26-4(32458)
క ఇంద్రియాణాం ప్రీతివశానురానాం
కర్మాభిజ్ఞః స్వశరీరం దునోతి।
యయా ప్రముక్తో న కరోతి దుఃఖం
తృష్ణాం త్యజేత్సర్వధర్మాదపేతాం ॥ 5-26-5(32459)
యథేధ్యమానస్య సమిద్ధతేజసో
భూయో బలం వర్ధతే పావకస్య।
కామార్థలాభేన తథైవ భూయో
న తృప్యతే సర్పిషేవాగ్నిరిద్ధః ।
సంపశ్యేమం భోగచయం మహాంతం
సహాస్మాభిర్ధృతరాష్ట్రస్య రాజ్ఞః ॥ 5-26-6(32460)
నాశ్రేయానీశ్వరో విగ్రహాణాం
నాశ్రేయాన్వై గీతశబ్దం శ్రృణోతి।
నాశ్రేయాన్వై సేవతే మాల్యగంధా-
న్న చాప్యశ్రేయాననులేపనాని ॥
నాశ్రేయాన్వై ప్రావారాన్సంవివస్తే
కథం త్వస్మాన్సంప్రణుదేత్కురుభ్యః ॥ 5-26-7(32461)
అత్రైవ స్యాదవుధస్యైవ కామః।
ప్రాయః శరీరే హృదయం దునోతి ॥ 5-26-8(32462)
స్వయం రాజా విషమస్థః పరేషు
సామర్థ్యమన్విచ్ఛతి తన్న సాధు।
యథాఽఽత్మనః పశ్యతి వృత్తమేవ
తథా పరేతామపి సోఽభ్యుపైతి ॥ 5-26-9(32463)
ఆసన్నమగ్నిం తు నిదాఘకాలే
గంభీరకక్షే గహనే విసృజ్య।
యథా వివృద్ధం వాయువశేన శోచే-
త్క్షేమం ముముక్షుః శిశిరవ్యపాయే ॥ 5-26-10(32464)
ప్రాప్తైశ్వర్యో ధృతరాష్ట్రోఽద్య రాజా
లాలప్యతే సంజయ కస్య హేతోః ।
ప్రగృహ్య దుర్బుద్ధిమనార్జవే రతం
పుత్రం మందం మూఢమమంత్రిణం తు ॥ 5-26-11(32465)
అనాప్తవచ్చాప్తతమస్య వాచః
సుయోధనో విదురస్యావమత్య।
సుతస్య రాజా ధృతరాష్ట్రః ప్రియైషీ
సంబుధ్యమానో విశతేఽధర్మమేవ ॥ 5-26-12(32466)
మేధావినం హ్యర్థకామం కురూణాం
బహుశ్రుతం వాగ్మినం శీలవంతం ।
స తం రాజా ధృతరాష్ట్రః కురుభ్యో
న సస్మార విదురం పుత్రకాంయాత్ ॥ 5-26-13(32467)
మానఘ్నస్యాసౌ మానకామస్య చేర్షోః
సంరంభిణశ్చార్థధర్మాతిగస్య।
దుర్భాషిణో మన్యువశానుగస్య
కామాత్మనో దౌర్హృదైర్భావితస్య ॥ 5-26-14(32468)
అనేయస్యాశ్రేయసో దీర్ఘమన్యో-
ర్మిత్రద్రుహః సంజయ పాపబుద్ధేః।
సుతస్య రాజా ధృతరాష్ట్రః ప్రియైషీ
ప్రపశ్యమానః ప్రాజహాద్ధర్మకామౌ ॥ 5-26-15(32469)
తదైవ మే సంజయ దీవ్యతోఽభూ-
న్మతిః కురూణామాగతః స్యాదభావః ।
కావ్యాం వాచం విదురో భాషమాణో
న విందతే యద్ధార్తరాష్ట్రాత్ప్రశంసాం ॥ 5-26-16(32470)
క్షత్తుర్యదా నాన్వవర్తంత బుద్ధిం
కృచ్ఛ్రం కురూన్సూత తదాఽభ్యాజగామ।
యావత్ప్రజ్ఞామన్వవర్తంత తస్య
తావత్తేషాం రాష్ట్రవృద్ధిర్బభూవ ॥ 5-26-17(32471)
తదర్థలుబ్ధస్య నిబోధ మేఽద్య
యే మంత్రిణో ధార్తరాష్ట్రస్య సూత।
దుఃశాసనః శకునిః సూతపుత్రో
గావల్గణే పశ్య సంమోహమస్య ॥ 5-26-18(32472)
సోఽహం న పశ్యామి పరీక్షమాణః
కథం స్వస్తి స్యాత్కురుసృంజయానాం ।
ఆత్తైశ్వర్యో ధృతరాష్ట్రః పరేభ్యః
ప్రవ్రాజితే విదురే దీర్ఘదృష్టౌ ॥ 5-26-19(32473)
ఆశంసతే వై ధృతరాష్ట్రః సపుత్రో
మహారాజ్యమసపత్నం పృథివ్యాం।
తస్మిఞ్శమః కేవలం నోపలభ్యః
సర్వం స్వకం మద్గతే మన్యతేఽర్థం ॥ 5-26-20(32474)
యత్తత్కర్ణో మన్యతే పారణీయం
యుద్ధే గృహీతాయుధమర్జునం వై ।
ఆసంశ్చ యుద్ధాని పురా మహాంతి
కథం కర్ణో నాభవద్ద్వీప ఏషాం ॥ 5-26-21(32475)
కర్ణశ్చ జానాతి సుయోధనశ్చ
ద్రోణశ్చ జానాతి పితామహశ్చ।
అన్యే చ యే కుగ్వస్తత్ర సంతి
యథాఽర్జునాన్నాంత్యపరో ధనుర్ధరః ॥ 5-26-22(32476)
జానంత్యేతన్కురవః సర్వ ఏవ
యే చాప్యన్యే భూమిపాలాః సమేతాః।
దుర్యోధనే రాజ్యమిహాభవద్యథా
అరిందమే ఫాల్గునేఽవిద్యమానే ॥ 5-26-23(32477)
తేనానుబంధం మన్యతే ధార్తరాష్ట్రః
శక్యం హర్తుం పాండవానాం మమత్వం ।
కిరీటినా తాలమాత్రాయుధేన
తద్వేదినా సంయుగం తత్ర గత్వా ॥ 5-26-24(32478)
గాండీవవిష్ఫారితశబ్దమాత్రం
శ్రుత్వైవ తే ధార్తరాష్ట్రా ంరియంతే।
క్రుద్ధం న చేదీక్షతే భీమసేనం
సుయోధనో మన్యతే సిద్ధమర్థం ॥ 5-26-25(32479)
ఇంద్రోఽప్యేతన్నోత్సహేత్తాత హర్తు-
మైశ్వర్యం నో జీవతి భీమసేనే।
ధనంజయే నకులే చైవ సూత
తథా వీరే సహదేవేఽసహిష్ణౌ ॥ 5-26-26(32480)
సచేదేతాం ప్రతిపద్యేత బుద్ధిం
వృద్ధో రాజా సహ పుత్రేణ సూత।
ఏవం రణే పాండవకోపదగ్ధా
న నశ్యేయుః సంజయ ధార్తరాష్ట్రాః ॥ 5-26-27(32481)
జానామి త్వం క్లేశమస్మాసు వృత్తం
త్వాం పూజయన్మంజయాహం క్షమేయం।
వచ్చాస్మాకం కౌరవైర్భృతపూర్వం
యా నో వృత్తిధార్తరాష్ట్రే తదాఽఽసీత్ ॥ 5-26-28(32482)
అద్యాపి సా తత్ర తథైవ వర్తతాం
యాంతి గమిష్యామి యథా న్వమాత్థ ।
ద్వంద్రాప్రవ్యే భవతు మమైవ రాజ్యం
సూయోధనో యచ్ఛతు భాగ్నాగ్ర్యః ॥ ॥ 5-26-29(32483)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి సంజయయానపర్వణి షడ్వింశోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-26-3 అహీనం అనపగతం ॥ 3 ॥
5-26-6 ఉక్తమర్థం ప్రకృతే యోజయతి సంపశ్యేతి।
అస్మాభిరిత్యత్ర ధార్తరాష్ట్రాన్ అంతర్భావ్యాహ ।
పంచాధికేన పుత్రశతేన సహ ధృతరాష్ట్రస్య భోగం మహాంతం పశ్య।
అథాపి కృత్స్నం స్వస్యైవ భవత్వితి బుద్ధ్యాఽస్మాన్ రాజ్యాద్దూరీకృత్య తతో భోగాత్ తృప్తిం న లభత ఇతి భావః ॥ 6 ॥
5-26-7 పితృవ్యనిందాదోషాద్భీతః పునరాహ నాశ్రేయానితి।
యః పుణ్యవత్తరః స విగ్రహాణామీశ్వరో భవతి పరైః సహ విరోధం కృత్వా స్వోత్కర్షం కరోతి।
అన్యస్తు తేనైవ నశ్యతి। అతః స పుణ్యవత్తర ఏవ। అస్మద్దోషాత్తు వయం వనే దుఃఖమనుభవామో నతు పరాపరాధేనేతి భావః ।
ప్రావారాన్ దివ్యవాసాంసి సంవివస్తే పరిధత్తే।
అన్యధా అశ్రేయాంశ్చేద్రాజా తర్హి అస్మాన్ కురుభ్యః కథం సంప్రణుదేత్ దూరీకుర్యాత్।
శత్రూణాం రాజ్యాద్భ్రంశనం హి పుణ్యవతామేవ కర్మ నాశ్రేయసామితి భావః ॥ 7 ॥
5-26-8 అత్రేతి యద్యప్యేవం తథాపి అంతర్దాహకరోఽయం కామః
అబుధస్య దుర్యోధనాదేరేవ ఉచితో న బుధస్యాస్మదాదేరిత్యర్థః।
శరీరే శరీరమధ్యే స్థితం హృదయం దునోతి ఖేదయతి ॥ 8 ॥
5-26-9 అబుధత్వమేవాహ స్వయమితి।
విషమస్థః సంకటస్థః సన్ పరేషు కర్ణాదిషు ఆత్మనో వృత్తం అశక్తత్వం తథా పరేషాం కర్ణాదీనామపి స దుర్యోధనోఽభ్యుపైతి ॥ 9 ॥
5-26-10 గంభీరకక్షే బహుతృణే గహనే వనే।
క్షేమం శోచేత్ మమ సుఖం నాస్తీతి శోకం కుర్యాత్।
ముముక్షుః తస్మాద్దాహాదాత్మానం మోచయితుమిచ్ఛుః ।
శిశిరవ్యాపాయే వసంతే। తత్రాపి నిదాఘకాలే దాహకాలే మధ్యాహ్నే ॥ 10 ॥
5-26-11 లాలప్యతే దీనవద్భాషతే। మందం అభాగ్యం ॥
5-26-12 విదురస్య వాచోఽవమత్య సుతస్య ప్రియైషీ అధర్మమేవ సంవిశతే ఆశ్రయతే ॥
5-26-13 కురుభ్యః కురూణాం హితార్థం। న సస్మార నాదృతవాన్। పుత్రకాంయాత్ పుత్రలోభాత్ ॥13 ॥
5-26-14 అసౌ రాజా సుతస్య ప్రియైషీ ధర్మకామౌ ప్రాజహాత్ త్యక్తవానితి ద్వయోః సంబంధః ।
ఈర్షోః పరోత్కర్షాసహిష్ణోః ।
సంరంభిణః క్రోధినః మన్యువశానుగస్య దైన్యభాజాం కర్ణాదీనామనుగస్య।
దౌర్హృదైః పాపైః భావితస్య పూజితస్య ॥ 14 ॥
5-26-15 అనేయస్య అశిక్షణీయస్య।
అశ్రేయ సః అభాగ్యస్య ప్రపశ్యమానః పశ్యన్నపి ॥ 15 ॥
5-26-20 తస్మిన్ లుబ్ధే శమః న ఉపలభ్యః
యః మద్గతే మమ వనంప్రతి గమనే సతి సర్వం స్వకమేవార్థం మన్యతే ఇతి యోజ్యం ॥ 20 ॥
5-26-21 పారణీయం జేతుం శక్యం। యుద్ధాని గోగ్రహృదౌ ఆసన్।
ద్వీపో ద్వీపవత్ యుద్ధప్రవాహేణ ఉహ్యమానస్యాశ్రయః ॥ 21 ॥
5-26-24 అనుబంధం బధ్నాతీతి బంధో రాజ్యాదిః
తమనుమూల్య వర్తమానం పాండవానాం మమత్వం ధార్తరాష్ట్రో హర్తుం శక్యమన్యతే। కింకృత్వా ।
తేన కిరీటినా సహ తత్ర రాజ్యే నిమిత్తే సతి సంయుగం సంగ్రామం గత్వా ప్రాప్య ।
తాలో హస్తచతుష్టయం తద్వేదినా ధనుర్విద్యావేదినా ॥ 24 ॥
5-26-27 ఏతాం బుద్ధిం రాజ్యస్య అప్రదానే నాశోఽస్తీత్యేవంరూపాం ॥ 27 ॥
5-26-28 భూతపూర్వం భీమబంధనజతుగృహదాహాది ॥ 28 ॥
5-26- 5-26- 5-26- 5-26- 5-26-

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.